اندازه گیری فشار خون در خانه به شما کمک می کند روند فشار خون را در شرایط معمول زندگی پیگیری کنید و اطلاعات دقیق تری در اختیار پزشک قرار دهید. با این حال، اگر دستگاه به شکل نادرست استفاده شود، نتیجه می تواند بالاتر یا پایین تر از مقدار واقعی نشان داده شود. نشستن نادرست، صحبت کردن، بستن اشتباه کاف، اندازه نامناسب بازوبند و اندازه گیری بلافاصله پس از فعالیت بدنی از عوامل رایج خطا هستند.
برای دریافت نتیجه قابل اعتماد، فقط روشن کردن دستگاه کافی نیست؛ بدن باید در وضعیت آرام قرار داشته باشد و تمام مراحل اندازه گیری با نظم مشخص انجام شود. در ادامه، روش صحیح اندازه گیری فشار خون با فشارسنج دیجیتال بازویی را بررسی می کنیم.
چه زمانی فشار خون را اندازه گیری کنیم؟
بهتر است فشار خون در زمان های مشخص و تقریباً یکسان اندازه گیری شود. در بسیاری از موارد، اندازه گیری صبح پیش از مصرف دارو و صبحانه و اندازه گیری عصر یا شب، طبق توصیه پزشک، انجام می شود. اگر پزشک برنامه خاصی تعیین کرده است، همان برنامه اولویت دارد.
پیش از اندازه گیری، حداقل ۳۰ دقیقه از مصرف قهوه، چای پررنگ، نوشیدنی های انرژی زا و سیگار خودداری کنید. ورزش، بالا رفتن از پله، حمام داغ و فعالیت بدنی شدید نیز می تواند برای مدتی فشار خون و ضربان قلب را تغییر دهد.
اگر تازه از بیرون آمده اید، عجله نکنید. ابتدا چند دقیقه بنشینید و اجازه دهید تنفس و ضربان قلب به حالت عادی نزدیک شود. فشارسنج با عجله مهربان نیست؛ عددها را هم مثل بعضی کارمندان صبح شنبه، کمی بدخلق تحویل می دهد!
پیش از اندازه گیری چه کارهایی انجام دهیم؟
پیش از شروع، مثانه را خالی کنید. پر بودن مثانه می تواند روی عدد فشار خون اثر بگذارد. سپس در محیطی آرام بنشینید و چند دقیقه بدون صحبت و فعالیت استراحت کنید.
لباس ضخیم را از بازویی که قرار است اندازه گیری شود کنار بزنید. کاف نباید روی لباس بسته شود؛ زیرا لباس می تواند فشار نامناسبی به بازو وارد کند یا مانع قرارگیری درست بازوبند شود. اگر آستین لباس را بالا می زنید، مطمئن شوید پارچه در قسمت بالای بازو بازو را محکم فشار نمی دهد.
در زمان استراحت و اندازه گیری، تلفن همراه را کنار بگذارید و با اطرافیان صحبت نکنید. حتی گفتن جمله کوتاهی مانند «ببینیم امروز چند شده» ممکن است باعث تغییر نتیجه شود.
وضعیت صحیح بدن هنگام اندازه گیری فشار خون
روی صندلی مناسبی بنشینید که پشتی داشته باشد. پشت خود را به پشتی صندلی تکیه دهید و کف هر دو پا را صاف روی زمین قرار دهید. پاها نباید روی هم انداخته شوند و زانوها بهتر است در وضعیت طبیعی قرار داشته باشند.
بازویی که کاف روی آن بسته می شود باید روی میز یا دسته صندلی قرار بگیرد، به گونه ای که قسمت میانی بازو تقریباً هم سطح قلب باشد. دست را رها و شانه را آرام نگه دارید. بالا نگه داشتن دست یا آویزان ماندن آن می تواند نتیجه را تغییر دهد.
هنگام اندازه گیری به پشتی صندلی تکیه دهید، پاها را تکان ندهید و عضلات دست را منقبض نکنید. خم شدن به جلو، صحبت کردن یا نگه داشتن دست در هوا از خطاهای رایج است.
کاف فشارسنج را چگونه ببندیم؟
کاف یا بازوبند باید در قسمت بالایی بازو و روی پوست بسته شود. لبه پایینی کاف معمولاً باید حدود دو تا سه سانتی متر بالاتر از چین آرنج قرار بگیرد. شلنگ کاف باید در بخش داخلی بازو و در مسیر شریان قرار داشته باشد؛ در بسیاری از مدل ها علامت یا فلشی برای تعیین محل صحیح وجود دارد.
کاف نباید بیش از حد شل یا سفت باشد. باید بتوانید یک یا دو انگشت را به شکل محدود زیر آن قرار دهید، اما بازوبند نباید آزادانه روی بازو حرکت کند. اگر کاف در زمان باد شدن جابه جا می شود، احتمالاً درست بسته نشده است.
اندازه کاف باید با محیط بازو متناسب باشد. کاف کوچک برای بازوی بزرگ می تواند فشار را بیشتر از مقدار واقعی نشان دهد و کاف بزرگ برای بازوی کوچک نیز ممکن است نتیجه نادرستی ایجاد کند. اگر اندازه بازوی شما خارج از محدوده استاندارد است، کاف مخصوص تهیه کنید.
مراحل اندازه گیری با دستگاه دیجیتال
پس از نشستن صحیح و بستن کاف، دستگاه را روشن کنید. تا پایان اندازه گیری صحبت نکنید و دست و انگشتان خود را حرکت ندهید. نفس کشیدن طبیعی است، اما بهتر است از صحبت، خندیدن و تغییر وضعیت بدن خودداری کنید.
دستگاه معمولاً کاف را به صورت خودکار باد می کند و پس از چند لحظه، عدد فشار سیستولیک، فشار دیاستولیک و ضربان قلب را نمایش می دهد. در مدل های سخنگو، نتیجه با صدا نیز اعلام می شود.
پس از پایان اندازه گیری، عددها را یادداشت کنید. بهتر است زمان، فشار سیستولیک، فشار دیاستولیک، ضربان قلب و شرایط خاص همان لحظه را ثبت کنید؛ برای مثال، استرس، سردرد، درد، کم خوابی یا مصرف دارو.
اگر دستگاه خطا داد، بلافاصله دوباره آن را روشن نکنید. چند دقیقه صبر کنید، وضعیت نشستن و کاف را بررسی نمایید و سپس اندازه گیری را تکرار کنید.
چند بار فشار خون را اندازه گیری کنیم؟
برای افزایش اطمینان، معمولاً بهتر است هر بار دو اندازه گیری با فاصله حدود یک دقیقه انجام شود. اگر دو عدد تفاوت زیادی دارند، یک بار دیگر پس از چند دقیقه استراحت اندازه گیری کنید.
میانگین عددها معمولاً اطلاعات مناسب تری از یک اندازه گیری منفرد ارائه می دهد. با این حال، تعداد دفعات اندازه گیری باید با توصیه پزشک هماهنگ باشد؛ اندازه گیری مکرر و وسواس گونه می تواند اضطراب ایجاد کند و خود اضطراب هم فشار خون را بالا ببرد.
برای بررسی روند فشار خون، نتایج را در چند روز متوالی و در ساعت های مشابه ثبت کنید. پزشک معمولاً به روند کلی، میانگین و تفاوت فشار در زمان های مختلف توجه می کند، نه فقط به یک عدد منفرد.
فشار خون را روی کدام بازو اندازه بگیریم؟
در شروع، بهتر است فشار هر دو بازو یک بار بررسی شود؛ زیرا ممکن است بین دو بازو تفاوت وجود داشته باشد. پس از مشخص شدن بازویی که فشار بالاتری نشان می دهد، اندازه گیری های بعدی معمولاً طبق نظر پزشک با همان بازو انجام می شود.
اگر پزشک بازوی خاصی را برای اندازه گیری تعیین کرده است، همان دستور را رعایت کنید. همچنین اگر به دلیل جراحی، آسیب، سرم یا مشکل عروقی استفاده از یک بازو مناسب نیست، قبل از اندازه گیری با پزشک یا پرستار مشورت کنید.
مهم است که در اندازه گیری های بعدی، وضعیت بدن، نوع کاف و بازوی مورد استفاده تا حد امکان ثابت بماند تا مقایسه نتایج دقیق تر باشد.
تفاوت فشارسنج بازویی و مچی
فشارسنج بازویی برای بیشتر افراد، به ویژه در خانه، انتخاب مناسب تری است. این مدل در صورتی که کاف درست بسته شود و بازو هم سطح قلب قرار گیرد، معمولاً نتایج قابل اعتماد تری ارائه می کند.
فشارسنج مچی کوچک تر و قابل حمل تر است، اما به وضعیت مچ و ارتفاع آن حساسیت زیادی دارد. اگر مچ پایین تر از قلب قرار بگیرد، عدد ممکن است بیشتر از مقدار واقعی نشان داده شود. اگر از فشارسنج مچی استفاده می کنید، مچ را دقیقاً در سطح قلب نگه دارید و روش استفاده را طبق دفترچه دستگاه انجام دهید.
برای سالمندان یا افرادی که بیماری های عروقی، آریتمی یا شرایط پزشکی خاص دارند، بهتر است درباره نوع فشارسنج با پزشک یا کارشناس تجهیزات پزشکی مشورت شود.
اشتباهات رایج در اندازه گیری فشار خون
بستن کاف روی لباس، استفاده از کاف نامناسب، صحبت کردن هنگام اندازه گیری و قرار دادن پاها روی هم از اشتباهات رایج هستند. هرکدام از این موارد می توانند دقت نتیجه را کاهش دهند.
اندازه گیری بلافاصله پس از ورزش، بالا رفتن از پله، استرس، حمام داغ یا مصرف نوشیدنی های کافئین دار نیز توصیه نمی شود. همچنین پر بودن مثانه، نشستن بدون تکیه گاه و آویزان بودن دست می تواند عدد فشار را تغییر دهد.
تکیه دادن به میز، نگه داشتن دست توسط عضلات یا مشت کردن دست نیز ممکن است باعث انقباض عضلانی و نتیجه نادرست شود. دست باید راحت و بدون فشار روی سطح مناسب قرار بگیرد.
تعویض مداوم بازو، تغییر ساعت اندازه گیری و استفاده از دستگاه های مختلف، مقایسه نتایج را دشوار می کند. اگر هدف پیگیری روند است، بهتر است تا حد امکان از یک دستگاه معتبر و روش ثابت استفاده شود.
چگونه از دقت دستگاه مطمئن شویم؟
هنگام خرید، فشارسنجی انتخاب کنید که برند معتبر، مشخصات فنی شفاف و خدمات پس از فروش داشته باشد. وجود کاف مناسب برای اندازه بازوی کاربر اهمیت زیادی دارد. فشارسنجی که کاف آن برای بازوی فرد مناسب نیست، حتی اگر گران و پیشرفته باشد، نتیجه قابل اعتمادی ارائه نمی دهد.
بهتر است دستگاه را هر چند وقت یک بار به مرکز درمانی یا مطب پزشک ببرید و نتیجه آن را با دستگاه مرجع مقایسه کنید. اگر اختلاف قابل توجهی مشاهده شد، کاف، باتری، روش بستن بازوبند و سلامت دستگاه باید بررسی شوند.
باتری ضعیف، آسیب دیدن شلنگ، نشتی کاف یا خرابی نمایشگر نیز ممکن است باعث اختلال در عملکرد دستگاه شود. دستگاه را روی سطح خشک نگهداری کنید و از ضربه، رطوبت شدید و تا زدن شلنگ خودداری نمایید.
ثبت و نگهداری نتایج
ثبت منظم نتایج به پزشک کمک می کند الگوی فشار خون را بهتر بررسی کند. در دفتر ثبت فشار خون، تاریخ، ساعت، نتیجه اندازه گیری و ضربان قلب را بنویسید. اگر دارو مصرف کرده اید یا علائم خاصی داشته اید، این موارد را نیز یادداشت کنید.
در صورت استفاده از دستگاه دارای حافظه یا اپلیکیشن، مطمئن شوید نتایج مربوط به کاربر درست ذخیره می شوند. اگر چند نفر از یک دستگاه استفاده می کنند، انتخاب پروفایل اشتباه می تواند اطلاعات پزشکی افراد را با هم مخلوط کند.
همراه داشتن گزارش چندروزه در مراجعه به پزشک بهتر از بیان تقریبی نتایج است. جمله «فکر کنم چند روز پیش حدود چهارده بود» برای پزشک اطلاعات دقیقی نیست؛ عددها هم دوست دارند منظم و مستند معرفی شوند!
فشار خون بالا چه زمانی نیاز به پیگیری فوری دارد؟
اگر فشار خون در یک نوبت بالا بود، ابتدا چند دقیقه در وضعیت آرام بمانید و اندازه گیری را با روش صحیح تکرار کنید. استرس یا خطای اندازه گیری می تواند باعث افزایش موقت عدد شود.
اگر فشار خون به شکل مکرر بالا باقی ماند، نتیجه را ثبت کنید و برای بررسی با پزشک تماس بگیرید. تغییر خودسرانه مقدار دارو یا قطع آن به دلیل یک عدد، کار درستی نیست.
اگر فشار خون بسیار بالا باشد و همزمان علائمی مانند درد یا فشار در قفسه سینه، تنگی نفس، ضعف یا بی حسی ناگهانی، اختلال تکلم، گیجی، کاهش سطح هوشیاری، سردرد شدید غیرمعمول یا اختلال دید وجود داشته باشد، باید فوراً از خدمات اورژانسی کمک بگیرید.
در افراد باردار، کودکان، بیماران قلبی و افرادی که بیماری زمینه ای دارند، آستانه نگرانی و روش پیگیری ممکن است متفاوت باشد؛ بنابراین توصیه پزشک اهمیت بیشتری دارد.
آیا فشار خون پایین هم مهم است؟
فشار خون پایین همیشه نشانه بیماری نیست و برخی افراد بدون علامت، فشار پایین طبیعی دارند. اما اگر کاهش فشار همراه با سرگیجه، ضعف، تاری دید، تعریق سرد، غش یا گیجی باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
در صورت مشاهده عدد غیرعادی، فقط به عدد توجه نکنید و علائم فرد را نیز در نظر بگیرید. اندازه گیری مجدد با وضعیت صحیح می تواند به تشخیص خطا کمک کند، اما در صورت شدید بودن علائم باید از خوددرمانی و تأخیر در دریافت کمک پزشکی خودداری کرد.
جمع بندی
برای اندازه گیری صحیح فشار خون در خانه، ابتدا پنج دقیقه در محیط آرام بنشینید، از مصرف کافئین و فعالیت شدید پیش از اندازه گیری خودداری کنید، کاف مناسب را روی پوست بازو ببندید و بازو را هم سطح قلب قرار دهید. در طول اندازه گیری صحبت نکنید، حرکت نداشته باشید و پاها را روی زمین بگذارید.
هر بار دو اندازه گیری با فاصله کوتاه انجام دهید و نتایج را همراه با تاریخ و ساعت ثبت کنید. فشارسنج بازویی معتبر با کاف مناسب معمولاً برای استفاده خانگی گزینه قابل اعتماد تری است. در نهایت، نتایج را در کنار علائم و نظر پزشک بررسی کنید و هیچ دارویی را بدون مشورت پزشک تغییر ندهید.